Mimaride yeni dönem Loft

Writen by birhabersin Cuma, Haziran 14, 2013 - 4 Comments

Amerika’da başlayan eski depo ve fabrikaları eve dönüştürme merakı "Loft", Türkiye’de de uygulanmaya başladı. Loft evlerin en önemli özelliği, içinde mekanı odalara ayıran duvarların olmayışı ve tavanların yüksek olması. Duvar olmayınca koridor ve kapılar da yok. Bu sayede yaşadığınız mekanı bir bütün olarak algılayabiliyorsunuz. Loft, 1970’lerde evsizlik sorununa alternatif bir çözüm olarak, Amerikalı sanatçıların mekan arayışlarıyla ortaya çıkan bir kavram. Ev ve iş alanlarını birlikte kullanmak isteyen New York’lu sanatçılar, ticari ve endüstriyel yerleşimin değişimiyle birlikte eski fabrika ve depoları yaşamsal anlarına dönüştürdü.

                                         

Türkiye'de iyi örnek yok

Türkiye’de bu kavrama uyan fazla örnek göstermek mümkün değil. Çünkü şehrin içine entegre olmuş bu tarz yapıları bulmak oldukça zor. Loft'lar günümüzde kentli kültürün yaşam tarzı olmasının yanı sıra, çağdaş mimariye de referans oluyor.

Yard. Doç. Dr. Özlem Mumcu Uçar Anadolu Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Dekan Yardımcısı İç Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi

Loft mimarlık nedir? Gelişim süreci hakkında kısa bir bilgi verir misiniz?

Loft mimarlık kavramı, fonksiyonunu yitirmiş imalathanelerin, fabrikaların, depoların ya da kısacası atıl kalmış sanayi ya da üretim yapılarının ne olarak kullanılacağı sorunsalıyla birlikte gündeme gelmiştir. Özellikle en erken örneklerini Amerika da görmekteyiz. Bu tür binaların zaman içinde yeniden işlevlendirilerek, yenilenerek özellikle farklı ölçeklerde konut olarak kullanılması söz konusu oldu. Farklı meslek gruplarından insanların, sanatçılar, sanatçı gruplarının, atölye-ev, işyeri-ev olarak kullanmak amacıyla bu tür binaları alması, tasarımcıların da bu tür mekânlara farklı bir potansiyel olarak yaklaşmasını ve ortaya özel örneklerin çıkmasını sağladı, bu aynı zamanda mekân tasarımı da etkileyen bir ele alış olarak karşımıza çıktı.

Loft mimarinin amacı nedir?

Eski ya da işlevini yitirmiş binalara tekrar işlev ve değer kazandırılması, farklı mekânsal önerileri olan, yeni tanımlanan fonksiyonları karşılayan binalar üretmek. Farklı etki ve ilişkilerde mekânlar tasarlamak, bunu yeni bir yaklaşım olarak tercih edilen bir tasarım trendi halinde kullanıcıya sunmak.

Bu mimarlığın türleri var mı?

Açıkçası tasarımcının yaklaşımına göre değişir. Var olan mekânın potansiyellerinin, yüksek kat yüksekliklerinin, açık plan şemalarının tasarım kararlarına katılarak, kesitte de farklı kullanılan özgün örnekler de ortaya çıkarılabilir. Ya da binanın verileri okunmadan içinde sıradan her yerde olan mekânlar organize edilmiş de olabilir. Bir başka olasılık da eski bina olmadan bu etkide mekânların tasarlanması şeklinde kabaca üç yaklaşımdan bahsedilebilir.

Ülkemizdeki gelişim süreci ne durumdadır?

Ülkemizde çok tercih edilen bir yaklaşım değil, ama daha en çok İstanbul'da bireysel istekler için uygulanan örneklerini görebiliriz. Böyle bir şekilde değerlendirilmesi için böyle binaların tercih edilmesi gerekir. Son dönemde konut mimarisindeki üretim yoğunluğu sonucu farklı konut önerileri sunmak isteyen yatırımcılar için yeni binaların tasarımında da kullanılan bir tasarım trendi olabiliyor.

Eskişehir’de bu mimariye örnek gösterilebilecek bir yapı var mı?

Özel bir örnek mevcut değil, eski yapıların yeniden değerlendirilmesi ya da işlevlendirilmesi söz konusu fakat bire bir bu tarife uyan, konut amaçlı kullanım görülmemiştir. Sadece Özdilek Alışveriş Merkezinin yanında eski Mühendisler Un Fabrikasının üretim bloğunun apart konuta çevrildiği bir örnek var. Bu örnek de Eskişehir Loft olarak pazarlanmakta ama Loft Mimari kavramı burada daha çok pazarlama amaçlı kullanılmakta. Konutların iç mekan kurgusunun standart apart yada konut mimarisinden bir farkı yoktur. İki yapı arasında üretim sürecinin getirdiği köprü bağlantısı burada korunmuş ve konut ve sosyal alan arasında bir ilişki kurulmuş.

Loft mimarinin daha da gelişeceğini yeni bir iş alanı olacağını düşünüyor musunuz?

Bu zaten dünyada senelerdir var olan bir yaklaşım, binalar böyle değerlendiriliyor, tasarlanıyor, bu bizde yeni yeni ilgi görüyor ve bu yaklaşım yeni bir trendmiş gibi ele alınıyor;çünkü mekânın da çok hızlı bir şekilde tüketildiği günümüzde, konut alacaklara yeni paketler sunulmak isteniyor. Bu çerçevede tasarımcı ya da yatırımcılar bu konunun üstüne son zamanlarda daha fazla düşmeye başlamış görünüyorlar. Ama bunları yeni yaptıkları binalarda yeni bir konut trendi olarak ortaya koyuyorlar. Oysaki bölümümüzde on beş sene önce bile,  proje konusu olarak loft yaklaşımın değerlendirilebileceği, mekânları vererek bu mekânların bu yaklaşım çerçevesinde değerlendirilerek tasarlanmasını istiyorduk.

Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

Ülkemizde son zamanlara kadar eski sanayi yapıları yıkılarak, ya da büyük oranda tahrip edilerek değerlendirilmekte, yerine konut blokları, farklı işleve sahip iş merkezleri ya da  alışveriş merkezleri yapılmaktaydı. Yeni yeni bu yapıların farklı mekânsal önerilerinin potansiyellerinin keşfedildiğini ve bu yolla farklı olarak değerlendirilmeye başlandığını görmekteyiz. Eskişehir’de de potansiyel bölge olan fabrikalar bölgesi, eskiden şehir dışında kalan bir bölgeyken şimdi şehir içinde rezerv ve farklı kimliğe sahip bir bölge olarak değerlendirilmekte. Belki gelecekte bu bölgede loft mekân yaklaşımının gerçek loft anlamında daha nitelikli örneklerini görmemiz mümkün olabilir.

Araştırma görevlisi Dr. Özlem Kandemir Anadolu Üniversitesi, İki Eylül Kampüsü Mimarlık Bölümü

Ne tür mimari binalar loft kavramına girer?

Loft, niteliğini yitirmiş binaların belirli çapta değişiklik yapılarak hayata kazandırılmasıdır. Eskiden şehir dışında bulunan imalathane, depo, fabrika gibi içindeki fonksiyona göre şekillenmiş farklı mekânların, ilişki ve strüktür  önerileri olan binaların, zaman içinde şehir içinde kalmasıyla yeniden değerlendirilmesidir. Özellikle konut ya da konut- atölye şeklinde değerlendirilmesidir.

İstanbul’dan lofta güzel örnekler verilebilir

İstanbul’da da loft olarak kullanılan yerler var. Bunlardan biri Levent konut binası residance olarak kullanılıyor. Oranın loft olmasının sebebi aslında iş merkezi olarak tasarlanmış bir binayken sonra konuk binasına çevrilmiş olmasıdır. Levent ve Maslak arasında bir oto sanayi var. Orayı da lofta örnek verebiliriz.

Daha çok kimler tercih eder?

Atölye ve konut birlikteliğini ya da daha farklı yaşamsal önerileri olan mekânları tercih eden sanatçılar, ressamlar, heykeltıraşlar, fotoğraf sanatçıları, tasarımcılar daha çok tercih ederler. Cem Yılmaz’ın Levent’te bir stüdyosunun olması buna örnek sayılabilir. Bu tarz yerleri tercih etmenin sebepleri var tabi. İlk olarak sanayi alanı olduğu için normal kent içindeki yerlere oranla kirası daha ucuzdur ve hacim olarak yüksek tabanlı ferah ve genişlerdir. Sanatçıların bohem tarzı yaşamları da böyle yerlerde yaşamalarının bir sebebidir.

Tabi şu yanı da var; eskiden daha çok evsizlere barınmak için konut yerlerine çevrilen bu yapılar şimdi bazı değişikliğe uğramıştır. Özellikle de boş kalan bu mekânların merkezde kalması barınmak için bir amaç olmaktan çıkıp pahalı ve yatırım ürünü olmuştur. Ülkemizde de bu örnekler çoktur hatta Eskişehir loft adı altında geçen yer de bu amacın dışında kullanılmıştır. Sanatçıları da rahatlık fonksiyonu ve maddi durum bu yerlere yönlendirmiştir. Şimdi bazı önemli yerlere sahip loft yerlerine de normal daire satışı üzerinden olduğu için yine daha çok maddi duruma göre alım oluşmaktadır.

Odunpazarı evleri ya da eski Tepebaşı Belediyesi binasının otele çevrilmesi loft mimariye girer mi?

Hayır girmez. Bunun için mekânsal yüksekliklerin farklı olduğu, içinde yük asansörlerinin, farklı oranlarda merdivenlerin, ölçüleri farklı pencere ve kapıların bulunduğu, çok farklı fonksiyonlara cevap veren eski ve kullanım dışı mekânlar olması ve bu potansiyellerin konut olarak kullanılması gerekmektedir. Bahsettiğiniz örnekler eski yapıların yenileme ve restorasyon sonucu tekrar kullanıma geçmesi ile ilgilidir. Bunların hepsini aynı grupta değerlendiremeyiz, loft mekân için farklıdır ayrıca Tepebaşı belediye binası Tescilli bina olduğundan loft kavramı kapsamına girmez. Cumhuriyet dönemi mimarisinin özelliklerini iyi bir şekilde taşıdığı için koruma kolları genel müdürlüğü tarafından tescil edilmiştir.

Odun pazarı evleri de aynı şekil Eskişehir’in tarihine tanıklık etmiş tarihten kalıntılar özellikler taşıyan mahalle olarak geçiyor. Odun Pazarı evleri özel mekânlar hariç daha çok sergi alanları müze tarzı yerler olarak kullanılıyor.

Özdilek Eskişehir loft konutları saha mimarı 

Eskişehir'de loft mimari

Eskişehir loft'un yapımına 2011 yılının temmuz ayında başlandı. Yapım aşaması 2012 yılının temmuz ayına kadar sürdü. Loft'un öncesinde burası Mühendisler Un Fabrikası’ydı. Binanın önce rölövesi alındı. Tüm cephelerinin aynı kalma zorunluluğu vardı. Anıtlar Kurulu, eser nitelikteki yapıların korunması ve geleceğe bırakılması içi böyle bir şart koymuştu. Her yerde her şey yıkılırsa geleceğe bırakılacak ve gösterilecek hiçbir şey kalmaz. Yeni nesillere “Eskiden nasıl bir mimarimiz vardı” diyebilmek ve bu imkânı yok etmemek için bütün dış ölçüler aynı kalmak şartıyla binanın sil baştan inşasına başladık. Tuğla kaplaması, pencerelerin ölçüsü, binanın yüksekliğini, balkon etkisini ve dış ölçüleri değiştirmeden, içini de bu alanlara göre biçimlendirerek yaptık. İç mimarisi normal bir lüks daire gibi dizayn edildi.

Dairelerin ölçü farklılıkları şöyle; eski yapının belirli bir yüksekliği olduğu için o yükseklik çerçevesinde böldük odaları. 2.55 m yüksekliğe de, 3.85 m yüksekliğe de sahip olan dairemiz var. Bu değişiklikleri iki bina arasındaki geçişi sağlayan köprünün ayarına göre yapmamız gerekiyordu.

Loft mimarisini daha çok kimler tercih eder?

Normalde sanatçılar, rahat yaşayanlar ve maddi geliri çok da yüksek olmayanların tercih etmesi gerekirken, bizim yaptığımız loft mimarlıktan biraz uzak kalıyor. Biz bu un fabrikasını loft mimari şeklinde ama normal daire mantığıyla inşa ettik. Bu şekilde kiraya veriyoruz ya da satıyoruz. Dairelerimiz 2+1, 3+1 şeklinde farklı yükseklik ve genişliklere göre değişiyor. Loft kavramını tam anlamıyla doldurmasa da, loftun Eskişehir’deki ilk örneği; Mühendisler Un Fabrikası yerine yaptığımız Eskişehir loft konutlarıdır.

                                                                            

• Facebook
• Tweeter
• Google+
• Pinterest